Қара өлең үлгілері
Ошақта от өрши жанар көселгенде, Жейді екен елді болыс төселгенде. Шет жерде жарлы болып, жалғыз қалсаң, Сол жаман ыңқылдаған кеселден де.
Іздеу интерфейсі
Фолклор мәтіндері корпусы
Аннотация үдерісі, дәйексөз беру және көптілді оқу үшін жасалған зерттеу интерфейсі
Корпус жазбалары
20 / 2898 жазба көрсетілуде
Қара өлең үлгілері
Жарасқан саусағыма күміс жүзік, Жасама көргенсіздік түймемді үзіп. Шеніме шендесерсің болсаң түзік, Маңыма жолатпаймын болсаң бұзық.
Қара өлең үлгілері
Қанады, өлең айтсам, құлақ құрышы, Сұлу жар, саулығымды сұрап тұршы. Жүйрік ат, қыран бүркіт, ұшқыр тазы Емес пе ер жігіттің қуанышы.
Қара өлең үлгілері
Ойлашы өткір қандай, жасық қандай, Барады өтіп өмір асыққандай. Барында оралыңның ойна да күл, Қара жер бауыры суық басып қалмай.
Қара өлең үлгілері
Келсек те әрқайсымыз әлдеқайдан, Демеуші ек мынау арғын, мынау найман, Жүруші ек тіршілікте бір төбеде, Өлсек бір табылардай терең сайдан.
Қара өлең үлгілері
Тот баспас алтын жерде жатқанменен, Оқ тимес ажалсызға атқанменен. Түбінде жеңер ақтың адал ісі Қараймас күміс күйе жаққанменен.
Қара өлең үлгілері
Қаз ұшар айдын көлден қаңқылдаған, Су шашып қанатымен салқындаған. Он бес пен жиырманың арасында, Әрнеге жігіт емес талпынбаған.
Қара өлең үлгілері
Не келіп, не кетпейді ғаріп басқа, Көңілді көтерейік арытпасқа. Тағдырдың жазуымен іс болады, Басыңды ұрсаң дағы барып тасқа.
Қара өлең үлгілері
Дос болмас бірін-бірі мақтамаса, Бір-бірін жамандықтан сақтамаса. Болатын бір күн тату, бір күн араз Мінезді дей алмаймыз тап-тамаша.
Қара өлең үлгілері
Қамыстың ат байлама сабағына, Адамның жолдас болма жаманына. Басыңа екі талай күн туғанда, Дұшпанның тастап берер табанына.
Қара өлең үлгілері
Болғанда ақыл—дария, көңіл—көлмек, Өзіңді бір көруге келдім шөлдеп. Барында оралыңның ойна да күл, Сынады мың күн тұрып бір күн шөлмек.
Қара өлең үлгілері
Ендеше, сырлы сақпан, сырлы сақпан, Сақпанды сырылдатар бабын тапқан. Барында оралыңның ойна да күл, Күле алмас, ойнай алмас Құдай атқан.
Қара өлең үлгілері
Көтерген шаңырақты уық дейді, Он сегіз жиырмаға жуық дейді. Барында оралыңның ойна да күл, Қара жер өлгеннен соң суық дейді.
Қара өлең үлгілері
Қарағым, айналайын хал жақсы ма, Көзіңді сала берме әр жақсыға. Көзіңді сала берсең әр жақсыға, Көрінер бәрі жақсы алғашқыда.
Қара өлең үлгілері
Дос іздеп кілең сайдың тасындай бір, Жас көңіл әлі күнге басылмай жүр. Барында оралыңның ойна да күл, Артында кімнің малы шашылмай жүр.
Қара өлең үлгілері
Орғисың бірде марал, бірде еліктей, Ешкімнің сөзі сені жүр ме ерітпей. Жеңіл ме, салмақты ма жиырма бесте Қалмайды жігіт шіркін бір желікпей.
Қара өлең үлгілері
Тас үйдің салдым жаңа түтіндігін, Бөлістік бір сиырдың сүтін бүгін. Кісіге алған, берген не болады, Көңілдің білдірмесе бүтіндігін.
Қара өлең үлгілері
Нәрсенің кісідегі кілті аспанда, Епсіз жан екі сасар бір сасқанда. Абайлап алды-артыңды шамалай біл, Көп асқан жолығады бір тосқанға.
Қара өлең үлгілері
Басына шықтым шауып боз биіктің, Көрініп көшкен жұртың тез бұйықтым. Тәтті етін бөдененің бөле жеген Қылығы кетер ме естен кермиықтың.
Қара өлең үлгілері
Болғанда ақылың дария, кеудең кеме, Кемесіз дариядан өтем деме. Кеудеңде санаң болса, талап ізде, Талапсыз мақсатыма жетем деме.
Анықтамалық
Корпус метадерегінде қолданылатын атаулар мен баламаларды шолыңыз.
Мақалалар
Мақалалар, зерттеу нәтижелері
Dede Qorqud Epic Culture (Sample)
Short article sample inspired by UNESCO Dede Qorqud/Korkyt Ata page.
Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусы: ғылыми талдау және зерттеу мүмкіндіктері
Гуманитарлық саланы цифрландыруды көздейтін мемлекетіміздің негізгі бағдарына сәйкес соңғы жылдары мәтіндік базалар құруға деген талпыныс артуда. Бұл шын мәнінде әлемдік маңызы бар қазіргі тенденциялар қатарында танылады. Корпустық ізденістердің, атап айтқанда, табиғи тілді модельдеу, тілдік алгоритмдер түзу, мәтін өңдеудің қазіргі лингвистиканың басым бағытына айналуы шынайы қажеттіліктерден туындап отыр. Бұл мақалада «Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусын әзірлеудің мәтінді ғылыми талдау және зерттеуге беретін мүмкіндіктері қарастырылады. Жұмыстың негізгі бағыттары мәтіндерді жинақтау, цифрлық ортаға енгізу, морфологиялық және семантикалық таңбалау, конкорданс құру және тілдік бірліктерді статистикалық талдау әдістерін қамтиды. Зерттеудің ғылыми маңызы – қазақ фольклорын жаңа деңгейде зерделеуге, оның мәтіндік құрылымын заманауи әдіснама арқылы талдауға жол ашатын лингвистикалық корпус базасын қалыптастырудың теориялық негіздемесін ұсынып, тілдің бай қабаттарын ғылыми айналымға енгізуді көздеуінде. Негізгі нәтижелер ретінде қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпустық моделі екшеліп, тілдік деректерді кешенді талдау мүмкіндіктері көрсетіледі. Бұл жұмыс корпус лингвистикасының теориясы мен практикасын ұлттық фольклорға бейімдеу арқылы қазақ тіл білімінде жаңа зерттеу кеңістігін ашады. Жүргізілген зерттеу фольклор мәтіндерінің тілдік табиғатын жан-жақты сипаттап, қазақ фольклортану ғылымына әдіснамалық үлес қосады.
Қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолдану
Мақалада қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолданудың теориялық және әдістемелік негіздері қарастырылады. Құндылыққа бағдарланған білім беру тұлғаның рухани-адамгершілік, мәдени және әлеуметтік жауапкершілік қасиеттерін қалыптастыруға бағытталатыны көрсетіледі. Зерттеуде қазақ тілінің ұлттық корпусы, А. Байтұрсынұлының қазақша-орысша параллель корпусы және фольклорлық мәтіндер корпусының материалдары негізінде ұлттық құндылықтарды білдіретін тілдік бірліктердің жиілігі мен қолданыс ерекшеліктері талданды. «Ар», «намыс», «сабыр», «мейірім», «жомарттық» сияқты концептілердің мәнмәтіндік сипаты KWIC әдісі арқылы анықталды. Нәтижесінде корпус деректеріне сүйене отырып, құндылықтық мазмұнды іріктеудің және оны оқу үдерісіне енгізудің үш сатылы моделі ұсынылды. Зерттеу корпусқа негізделген оқытудың қазақ тілін меңгертумен қатар білім алушылардың мәдени-аксиологиялық дүниетанымын дамытуға мүмкіндік беретінін дәлелдейді // «Тіл мен әдебиетті құндылық бағдарлы оқыту: тәжірибе, мәселелер және перспективалары» атты ғалымдар мен мұғалімдердің халықаралық ғылыми- практикалық конференциясы материалдарының жинағы. 2 томдық., 2-том. – Астана: Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ, 2025..17-21 бб.
Жоба туралы мәлімет
Бұл корпус қазақтың фолклорлық мұрасын цифрлық ортада сақтау, зерттеу және оқыту мақсатында құрылды