Қара өлең үлгілері
Сыбызғым қыран жілік, күміс ернеу, Мықымнан сусып түсер шәйі белбеу. Сағынып сары жонға қарай-қарай, Ей, қалқа, екі көзім болды төртеу.
Іздеу интерфейсі
Фолклор мәтіндері корпусы
Аннотация үдерісі, дәйексөз беру және көптілді оқу үшін жасалған зерттеу интерфейсі
Корпус жазбалары
20 / 4667 жазба көрсетілуде
Қара өлең үлгілері
Сыбызғым бар үш ойма, тырна жілік, Жігіт жолы болмайды саяқ жүріп. Екеу болса басымыз, мал да екеу, Қосылайық, ей, қалқа, ойнап-күліп.
Қара өлең үлгілері
Қағаздың қасың сұлу сиясындай, Тоғайдың мойның ұзын миясындай. Қолымды саған қайтсем жеткіземін, Сұңқардың жатқан жерің ұясындай.
Қара өлең үлгілері
Ұшады аққу аңсап көл дегенде, Сілекей сірне татыр шөлдегенде. Түскенде сен есіме сүйген сәулем, Жүреді шыбын жаным өлмегенге.
Қара өлең үлгілері
Сен дегенде, ой, қалқа, ойым бөлек, Он жасымнан ақылға болдым зерек. Мақпал қара құнанның төбеліндей, Көзіңнен айналайын дөп-дөңгелек.
Қара өлең үлгілері
Жаралыпсың, жаным-ау, сірә, зерек, Замандасым басқадан жөнің бөлек. Күндіз ойдан кетпейсің, түнде түстен, Тал бойыңда мінің жоқ, жасыл желек.
Қара өлең үлгілері
Сен қайдағы, ей, қалқа, мен қайдағы, Мен де өзіңдей біреудің боз тайлағы. Сен түскенде есіме, беу, қалқатай, Менің шерім қозғалар қай-қайдағы.
Қара өлең үлгілері
Жебесі шын күмістен садағымның, Әдеті осылай ма еді базарлымның. Несіне сөйлер сөзден іркілейін, Тұсына кез келгенде ажарлымның.
Қара өлең үлгілері
Адамнан артық ажар, ақыл-айлаң, Ажары ақ бетіңнің асқан айдан. Адасқан аққу құстай болдым асық, Айдындай ақ төсіме асылшы айнам.
Қара өлең үлгілері
Жеткенде жылқым жүзге жақсы болар, Қағаз шай қантпен ішкен тәтті болар. Түскенде сен есіме, беу, қарағым, Күйігің күйдіргеннен қатты болар.
Қара өлең үлгілері
Жеткенде жылқым жүзге қуанамын, Еңкейіп сырлы аяқпен су аламын. Түскенде сен есіме, беу, қарағым, Қолында асасы жоқ дуанамын.
Қара өлең үлгілері
Сен де тату болғанда, мен де тату, Татулықтың белгісі бірге жату. Екі тату қосылып бір жатқанда, Он екі айда болсайшы бір таң ату.
Қара өлең үлгілері
Дегенде ақ кебісті, көк кебіс-ті, Қазанда қалғып жүрген өкпе пісті. Қылығы қалқатайдың еске түссе, Құлаймын қарап жүріп теп-тегісте.
Қара өлең үлгілері
Ендеше, қызыл асық, қызыл асық, Барады қыздар тойға бір-бір басып. Өзіңді көрдім дағы тұра қалдым, Тісіңе ақ меруерттей болдым ғашық.
Қара өлең үлгілері
Ей, қалқа, дәнекерсің айнадағы, Жақындық әр адамға пайда-дағы. Өксітпей жауабыңды қайтар сәулем, Ақ шайы орамалға байла-дағы.
Қара өлең үлгілері
Ей, қалқа, ғашық болдым жамалыңа, Қызықпас кімдер көрсе ажарыңа. Құрбым деп өзің теңдес сөз айтқанда, Тигізбе қатты жауап назарыма.
Қара өлең үлгілері
Сүйген жардың алдында жарқылдайын, Өле-өлгенше көңіліңді қалдырмайын. Өзің көңіл бергенде қалқатайым, Бір өзіңе ерттеулі атым дайын.
Қара өлең үлгілері
Тіл—бұлбұл, көңіл—бақша, ой—тас қорған, Жігітке қиын екен ғашық болған. Ақ деген арманыңа жетпей қалсаң, Тіл тұтқыр, көңілің пәс, ойың солған.
Қара өлең үлгілері
Тіл—бұлбұл, көңіл—бақша, ой—тас қорған, Жігітке қиын екен ғашық болған. Сыртыңнан дидарыңа болдым ғашық, Мен емес қолдан тартып, тілің сорған.
Қара өлең үлгілері
Ойнап-күлген жерінде қамыс қалды, Қалқатайдың ауылы алыс қалды. Алыс қалған ауылыңа қараймын деп, Қаршығадай қайырылып мойным талды.
Анықтамалық
Корпус метадерегінде қолданылатын атаулар мен баламаларды шолыңыз.
Мақалалар
Мақалалар, зерттеу нәтижелері
Шыңғыс Айтматов прозасындағы Жер-ана — көпқабатты концепт: семантикалық, мәдени және экологиялық талдау
Бұл зерттеуде Шыңғыс Айтматов прозасындағы Жер-ана концептісінің семантикалық, мәдени және экологиялық категория ретінде қалыптасуы қарастырылады. Осы бағыттағы зерттеу олқылығын толықтыру мақсатында жұмыста жазушының төрт прозалық шығармасы талданады: «Плаха», «Қош бол, Гүлсары!», «Ақ кеме» және «Ғасырдан да ұзақ күн». Зерттеу барысында табиғат элементтері этикалық, эмоциялық немесе символдық мәнге ие болатын 37 үзіндіге сапалық концептуалды-семантикалық талдау жүргізілді. Үзінділерді іріктеу мәтіндерді мұқият оқу негізінде жүзеге асырылып, олар қайталанып отыратын лексикалық, метафоралық, баяндау сипатындағы және мәдени тұрғыдан мәнді белгілеріне қарай топтастырылды. Талдау нәтижесінде өзара байланысты төрт концептуалды модель анықталды: Жер-ана — өмір бастауы, аналық қамқоршы, моральдық бедел иесі және жады сақтаушы. Бұл модельдер Айтматов прозасындағы табиғаттың жай ғана оқиға өрбитін орта немесе поэтикалық бейне емес екенін көрсетеді. Керісінше, табиғат адам жауапкершілігі, мәдени сабақтастық, экологиялық осалдық және моральдық бағалау мәселелері көрініс табатын этикалық негіз қызметін атқарады. Зерттеу нәтижелері Айтматовтың көркемдік дүниетанымындағы Жер-ана концептісінің құрылымды концептуалды модель ретінде қызмет ететінін айқындау арқылы лингвомәдениеттану мен әдеби экокритика салаларына үлес қосады.
Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусы: ғылыми талдау және зерттеу мүмкіндіктері
Гуманитарлық саланы цифрландыруды көздейтін мемлекетіміздің негізгі бағдарына сәйкес соңғы жылдары мәтіндік базалар құруға деген талпыныс артуда. Бұл шын мәнінде әлемдік маңызы бар қазіргі тенденциялар қатарында танылады. Корпустық ізденістердің, атап айтқанда, табиғи тілді модельдеу, тілдік алгоритмдер түзу, мәтін өңдеудің қазіргі лингвистиканың басым бағытына айналуы шынайы қажеттіліктерден туындап отыр. Бұл мақалада «Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусын әзірлеудің мәтінді ғылыми талдау және зерттеуге беретін мүмкіндіктері қарастырылады. Жұмыстың негізгі бағыттары мәтіндерді жинақтау, цифрлық ортаға енгізу, морфологиялық және семантикалық таңбалау, конкорданс құру және тілдік бірліктерді статистикалық талдау әдістерін қамтиды. Зерттеудің ғылыми маңызы – қазақ фольклорын жаңа деңгейде зерделеуге, оның мәтіндік құрылымын заманауи әдіснама арқылы талдауға жол ашатын лингвистикалық корпус базасын қалыптастырудың теориялық негіздемесін ұсынып, тілдің бай қабаттарын ғылыми айналымға енгізуді көздеуінде. Негізгі нәтижелер ретінде қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпустық моделі екшеліп, тілдік деректерді кешенді талдау мүмкіндіктері көрсетіледі. Бұл жұмыс корпус лингвистикасының теориясы мен практикасын ұлттық фольклорға бейімдеу арқылы қазақ тіл білімінде жаңа зерттеу кеңістігін ашады. Жүргізілген зерттеу фольклор мәтіндерінің тілдік табиғатын жан-жақты сипаттап, қазақ фольклортану ғылымына әдіснамалық үлес қосады.
Қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолдану
Мақалада қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолданудың теориялық және әдістемелік негіздері қарастырылады. Құндылыққа бағдарланған білім беру тұлғаның рухани-адамгершілік, мәдени және әлеуметтік жауапкершілік қасиеттерін қалыптастыруға бағытталатыны көрсетіледі. Зерттеуде қазақ тілінің ұлттық корпусы, А. Байтұрсынұлының қазақша-орысша параллель корпусы және фольклорлық мәтіндер корпусының материалдары негізінде ұлттық құндылықтарды білдіретін тілдік бірліктердің жиілігі мен қолданыс ерекшеліктері талданды. «Ар», «намыс», «сабыр», «мейірім», «жомарттық» сияқты концептілердің мәнмәтіндік сипаты KWIC әдісі арқылы анықталды. Нәтижесінде корпус деректеріне сүйене отырып, құндылықтық мазмұнды іріктеудің және оны оқу үдерісіне енгізудің үш сатылы моделі ұсынылды. Зерттеу корпусқа негізделген оқытудың қазақ тілін меңгертумен қатар білім алушылардың мәдени-аксиологиялық дүниетанымын дамытуға мүмкіндік беретінін дәлелдейді // «Тіл мен әдебиетті құндылық бағдарлы оқыту: тәжірибе, мәселелер және перспективалары» атты ғалымдар мен мұғалімдердің халықаралық ғылыми- практикалық конференциясы материалдарының жинағы. 2 томдық., 2-том. – Астана: Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ, 2025..17-21 бб.
Жоба туралы мәлімет
Бұл корпус қазақтың фолклорлық мұрасын цифрлық ортада сақтау, зерттеу және оқыту мақсатында құрылды