Қара өлең үлгілері
Жылқыда екеу едік сыбызғылы, Салдырмас нелер күйге қыз қылығы. Көңілің шыныменен менде болса, Терең сай үйдің арты тобылғылы.
Іздеу интерфейсі
Фолклор мәтіндері корпусы
Аннотация үдерісі, дәйексөз беру және көптілді оқу үшін жасалған зерттеу интерфейсі
Корпус жазбалары
20 / 4667 жазба көрсетілуде
Қара өлең үлгілері
Жылқы ішінде жүрелік домбыра алып, Бір шеберге тиегін жондыралық. Шын көңіл, шын пейілің менде болса, Екі ауылды бір жерге қондыралық.
Қара өлең үлгілері
Жылқымды айдап салдым шөпті көлге, Жаюшы ек үкі тағып бесті керге. Кеткенде ауылың алыс, беу, қарағым, Бармайды айтуға аузым кетті дерге.
Қара өлең үлгілері
Жылқы бақтым сары жон белесіне, Етектегі түседі ел есіме. Сары белден шырқаған даусымды естіп, Сүйген сәулем, қасыма келесің бе?
Қара өлең үлгілері
Жылқысы біздің елдің ала мойын, Су ішіп айдын көлде салады ойын. Сүйеніп тал құрыққа тұрғанымда, Қалқада әрқашанда болады ойым.
Қара өлең үлгілері
Жылқыда екі торы сор жалаған, Аяғын ақсай басып жорғалаған. Кеткенде ауылың алыс, ей, қарағым, Қойныма көзім жасы сорғалаған.
Қара өлең үлгілері
Жылқыда ұстатпайды сұлу сары, Кетпейді қысы-жазы жонның қары. Кеткенде ауылың алыс, ей, қарағым, Өтпейді тамағымнан жалғыз тары.
Қара өлең үлгілері
Жылқыда ұстатпайды қара бедеу, Шөп шығар тақыр жерге елеу-селеу. Кеткенде ауылың алыс, ей, қарағым, Дегенің «қош-есен бол» о да медеу.
Қара өлең үлгілері
Жылқы бақтым айқайлап қысы, жазы, Қалқамның құлағымда айтқан назы. Шалқыған дарияға қанат қағып, Сен едің ерке жүзген қоңыр қазы.
Қара өлең үлгілері
Мінгенім дәйім менің ала құнан, Үркеді ала құнан саяғынан. Көңілің шыныменен менде болса, Кездесейік бұлақтың аяғынан.
Қара өлең үлгілері
Мінгенім дәйім менің құла құнан, Үркеді құла құнан құлағынан. Шынты пейілің, шын көңілің менде болса, Табысайық ақ жардың бұлағынан.
Қара өлең үлгілері
Мінгенім дәйім менің күрең дөнен, Қашады төстен түлкі сүмеңдеген. Ойымда үш ұйықтасам бар ма менің, Айырылып қалқатайдан жүрем деген.
Қара өлең үлгілері
Мінгенім дәйім менің қасқа тайым, Қасқа тайдан мінбеймін басқа тайын. Беріп кет кетеріңде бір белгіңді, Дәтке қуат етейін, қалқатайым.
Қара өлең үлгілері
Мінгенім астымдағы құла қасқа, Айтамыз амандықты мал мен басқа. Құламен құйқылжытып салдыртқанда, Көз қырын жіберуші ем замандасқа.
Қара өлең үлгілері
Мінгенім дәйім менің қасқа құнан, Қыздардың сақта Құдай асқағынан. Шыныменен құласа көңіл шіркін, Жолығайық ауылдың тастағынан.
Қара өлең үлгілері
Мінгенім дәйім менің торы құнан, Торы құнан ақсайды тобығынан. Шыныменен көңілің менде болса, Жолығайық ауылдың қорығынан.
Қара өлең үлгілері
Көшкенде жылқы айдаймын белеңменен, Қара көк, белі сұлу дөненменен. Кеткенде ауылың шалғай, беу, қарағым, Жүрейік хабарласып өлеңменен.
Қара өлең үлгілері
Көшкенде жылқы айдаймын белеңменен, Қара көз өзі сұлу дөненменен. Кеткенде жерің шалғай, әттең, құрбым, Жүремін сені жоқтап өлеңменен.
Қара өлең үлгілері
Көшкенде жылқы айдаймын қиқу салып, Қолыма бір солқылдақ шыбық алып. Сенімен бір ойнаса, мен ойнаймын, Мойнымды боз жорға аттай бұрып салып.
Қара өлең үлгілері
Ауылым көшіп барып бел асады, Бір жақсы бір жақсыға жанасады. Кеткенде ауылың шалғай, ей, перизат, Өлеңді не деп айтсам, жарасады.
Анықтамалық
Корпус метадерегінде қолданылатын атаулар мен баламаларды шолыңыз.
Мақалалар
Мақалалар, зерттеу нәтижелері
Шыңғыс Айтматов прозасындағы Жер-ана — көпқабатты концепт: семантикалық, мәдени және экологиялық талдау
Бұл зерттеуде Шыңғыс Айтматов прозасындағы Жер-ана концептісінің семантикалық, мәдени және экологиялық категория ретінде қалыптасуы қарастырылады. Осы бағыттағы зерттеу олқылығын толықтыру мақсатында жұмыста жазушының төрт прозалық шығармасы талданады: «Плаха», «Қош бол, Гүлсары!», «Ақ кеме» және «Ғасырдан да ұзақ күн». Зерттеу барысында табиғат элементтері этикалық, эмоциялық немесе символдық мәнге ие болатын 37 үзіндіге сапалық концептуалды-семантикалық талдау жүргізілді. Үзінділерді іріктеу мәтіндерді мұқият оқу негізінде жүзеге асырылып, олар қайталанып отыратын лексикалық, метафоралық, баяндау сипатындағы және мәдени тұрғыдан мәнді белгілеріне қарай топтастырылды. Талдау нәтижесінде өзара байланысты төрт концептуалды модель анықталды: Жер-ана — өмір бастауы, аналық қамқоршы, моральдық бедел иесі және жады сақтаушы. Бұл модельдер Айтматов прозасындағы табиғаттың жай ғана оқиға өрбитін орта немесе поэтикалық бейне емес екенін көрсетеді. Керісінше, табиғат адам жауапкершілігі, мәдени сабақтастық, экологиялық осалдық және моральдық бағалау мәселелері көрініс табатын этикалық негіз қызметін атқарады. Зерттеу нәтижелері Айтматовтың көркемдік дүниетанымындағы Жер-ана концептісінің құрылымды концептуалды модель ретінде қызмет ететінін айқындау арқылы лингвомәдениеттану мен әдеби экокритика салаларына үлес қосады.
Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусы: ғылыми талдау және зерттеу мүмкіндіктері
Гуманитарлық саланы цифрландыруды көздейтін мемлекетіміздің негізгі бағдарына сәйкес соңғы жылдары мәтіндік базалар құруға деген талпыныс артуда. Бұл шын мәнінде әлемдік маңызы бар қазіргі тенденциялар қатарында танылады. Корпустық ізденістердің, атап айтқанда, табиғи тілді модельдеу, тілдік алгоритмдер түзу, мәтін өңдеудің қазіргі лингвистиканың басым бағытына айналуы шынайы қажеттіліктерден туындап отыр. Бұл мақалада «Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусын әзірлеудің мәтінді ғылыми талдау және зерттеуге беретін мүмкіндіктері қарастырылады. Жұмыстың негізгі бағыттары мәтіндерді жинақтау, цифрлық ортаға енгізу, морфологиялық және семантикалық таңбалау, конкорданс құру және тілдік бірліктерді статистикалық талдау әдістерін қамтиды. Зерттеудің ғылыми маңызы – қазақ фольклорын жаңа деңгейде зерделеуге, оның мәтіндік құрылымын заманауи әдіснама арқылы талдауға жол ашатын лингвистикалық корпус базасын қалыптастырудың теориялық негіздемесін ұсынып, тілдің бай қабаттарын ғылыми айналымға енгізуді көздеуінде. Негізгі нәтижелер ретінде қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпустық моделі екшеліп, тілдік деректерді кешенді талдау мүмкіндіктері көрсетіледі. Бұл жұмыс корпус лингвистикасының теориясы мен практикасын ұлттық фольклорға бейімдеу арқылы қазақ тіл білімінде жаңа зерттеу кеңістігін ашады. Жүргізілген зерттеу фольклор мәтіндерінің тілдік табиғатын жан-жақты сипаттап, қазақ фольклортану ғылымына әдіснамалық үлес қосады.
Қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолдану
Мақалада қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолданудың теориялық және әдістемелік негіздері қарастырылады. Құндылыққа бағдарланған білім беру тұлғаның рухани-адамгершілік, мәдени және әлеуметтік жауапкершілік қасиеттерін қалыптастыруға бағытталатыны көрсетіледі. Зерттеуде қазақ тілінің ұлттық корпусы, А. Байтұрсынұлының қазақша-орысша параллель корпусы және фольклорлық мәтіндер корпусының материалдары негізінде ұлттық құндылықтарды білдіретін тілдік бірліктердің жиілігі мен қолданыс ерекшеліктері талданды. «Ар», «намыс», «сабыр», «мейірім», «жомарттық» сияқты концептілердің мәнмәтіндік сипаты KWIC әдісі арқылы анықталды. Нәтижесінде корпус деректеріне сүйене отырып, құндылықтық мазмұнды іріктеудің және оны оқу үдерісіне енгізудің үш сатылы моделі ұсынылды. Зерттеу корпусқа негізделген оқытудың қазақ тілін меңгертумен қатар білім алушылардың мәдени-аксиологиялық дүниетанымын дамытуға мүмкіндік беретінін дәлелдейді // «Тіл мен әдебиетті құндылық бағдарлы оқыту: тәжірибе, мәселелер және перспективалары» атты ғалымдар мен мұғалімдердің халықаралық ғылыми- практикалық конференциясы материалдарының жинағы. 2 томдық., 2-том. – Астана: Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ, 2025..17-21 бб.
Жоба туралы мәлімет
Бұл корпус қазақтың фолклорлық мұрасын цифрлық ортада сақтау, зерттеу және оқыту мақсатында құрылды