Қара өлең үлгілері
Үлкені ауылымның Қожамерген, Құр дауыс неге керек соза берген. Баласы ұшқан құстың мен қазанат, Артымнан айқай шықса, оза берген.
Іздеу интерфейсі
Фолклор мәтіндері корпусы
Аннотация үдерісі, дәйексөз беру және көптілді оқу үшін жасалған зерттеу интерфейсі
Корпус жазбалары
20 / 2898 жазба көрсетілуде
Қара өлең үлгілері
Айт дегенде өлеңді аяу бар ма, Шебер соққан қанжарды қаяу бар ма. Тәуір сайлап тартымды өлеңіңді айт, Назарыңды мен жаққа жәй аударма.
Қара өлең үлгілері
Өлең десе ұршықтай зырлаушы едім, Жамандарға мойнымды бұрмаушы едім. Көңілімдегі әріптес кез келгенде, Қоя бермей өлеңді тұрмаушы едім.
Қара өлең үлгілері
Үсті-үстіне өлеңді үстеуші едім, Тоят алмай тұғырдан түспеуші едім. Теңбіл көктің баласы затым тұлпар, Су тұнығын таңдамай ішпеуші едім.
Қара өлең үлгілері
Дауысым ән дегенде бөгеледі, Сәлден соң аспанға өрлеп жөнеледі. Жастықта жалын атып ойна да күл, Қолыңнан қартайғанда не келеді.
Қара өлең үлгілері
Бөктерде жылқым жатыр Қыдыр баққан, Бешпетім үстімдегі көк драптан. Осындай ойын-тойда ән салғанда, Даусыңнан айналайын сылдыр қаққан.
Қара өлең үлгілері
Мінген атым астымда құла жорға, Сол жорғаның тізгінін тарттым зорға. Өнеріңмен еліңе танылмасаң, Ауылыңа шақырып әуре болма.
Қара өлең үлгілері
Жылқым жатыр өзеннің жағасында, Ауылыма шақырсам барасың ба? Шақырғанда ауылыма бара қалсаң, Серік болып қасымда қаласың ба?
Қара өлең үлгілері
Бетің аппақ, қалқатай, қар секілді, Байқағанға зейінің бар секілді. Арындатып айта түс өлеңіңді, Татып барад таңдайға бал секілді.
Қара өлең үлгілері
Дәйім менің мінгенім жирен қасқа, Дамыл бермей шабамын тау мен тасқа. Өлеңдетпей тартынып неге отырсың, Әріптесің бар ма еді менен басқа?
Қара өлең үлгілері
Құлатам таудан өлең салдыр-гүлдір, Сайрайды аузымды ашсам тілім бұлбұл. Той десе, өлең десе өлеңдеймін, Шыдамас әнге баспай жүрек құрғыр.
Қара өлең үлгілері
Кетпей ме өлең десе ақын тасып, Іленің дариясындай толқын шашып. Алыстан әдейі іздеп келдім аңсап, Өлең айт біразырақ көңіл ашып.
Қара өлең үлгілері
Өзен судың өлеңім өркешіндей, Ел жайлаған жайлаудың желкесіндей. Өлең десе заулаймын алға түсіп, Қой бастаған шопанның серкесіндей.
Қара өлең үлгілері
Оза шауып бәйгеден ат келеді, Той дегенде алыстан жат келеді. Той бастаған ақынның бағасы артық, Той иесі жолына ат береді.
Қара өлең үлгілері
Айтайын өлеңді үлкен бұйырған соң, Айнала қыз-келіншек жиылған соң. Қалайық ойнап-күліп осындайда, Замана қандай болар биылдан соң.
Қара өлең үлгілері
Өлеңге сен де қиын, мен де қиын, Жаманға жараспайды жақсы киім. Барында оралыңның ойна да күл, Өмірдің онсыз құны жалғыз тиын.
Қара өлең үлгілері
Өлең айт деп өтінер халық маған, Өлеңімді тыңдаудан жалықпаған. Жігіт деген жақсы атты ақтай алмас Елге өзін өлеңмен танытпаған.
Қара өлең үлгілері
Басында әптиектің әлхам сабақ, Ертістің екі жағы қара қабақ. Бұдан бұрын тойда өлең айтпап едім, Медет бер ата-бабам, он екі Абақ.
Қара өлең үлгілері
Ұшады аққу көлден шаңырқаған, Әнімді естіген жұрт таңырқаған. Азырақ ойын-тойда өлең айтып, Көңілді көтерейік жабырқаған.
Қара өлең үлгілері
Келгенде қара өлеңге қақалмаймын, Үйімде өлең десе жата алмаймын. Өзімдей өлең айтқыш болғың келсе, Алдымен менен келіп бата ал деймін.
Анықтамалық
Корпус метадерегінде қолданылатын атаулар мен баламаларды шолыңыз.
Мақалалар
Мақалалар, зерттеу нәтижелері
Dede Qorqud Epic Culture (Sample)
Short article sample inspired by UNESCO Dede Qorqud/Korkyt Ata page.
Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусы: ғылыми талдау және зерттеу мүмкіндіктері
Гуманитарлық саланы цифрландыруды көздейтін мемлекетіміздің негізгі бағдарына сәйкес соңғы жылдары мәтіндік базалар құруға деген талпыныс артуда. Бұл шын мәнінде әлемдік маңызы бар қазіргі тенденциялар қатарында танылады. Корпустық ізденістердің, атап айтқанда, табиғи тілді модельдеу, тілдік алгоритмдер түзу, мәтін өңдеудің қазіргі лингвистиканың басым бағытына айналуы шынайы қажеттіліктерден туындап отыр. Бұл мақалада «Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусын әзірлеудің мәтінді ғылыми талдау және зерттеуге беретін мүмкіндіктері қарастырылады. Жұмыстың негізгі бағыттары мәтіндерді жинақтау, цифрлық ортаға енгізу, морфологиялық және семантикалық таңбалау, конкорданс құру және тілдік бірліктерді статистикалық талдау әдістерін қамтиды. Зерттеудің ғылыми маңызы – қазақ фольклорын жаңа деңгейде зерделеуге, оның мәтіндік құрылымын заманауи әдіснама арқылы талдауға жол ашатын лингвистикалық корпус базасын қалыптастырудың теориялық негіздемесін ұсынып, тілдің бай қабаттарын ғылыми айналымға енгізуді көздеуінде. Негізгі нәтижелер ретінде қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпустық моделі екшеліп, тілдік деректерді кешенді талдау мүмкіндіктері көрсетіледі. Бұл жұмыс корпус лингвистикасының теориясы мен практикасын ұлттық фольклорға бейімдеу арқылы қазақ тіл білімінде жаңа зерттеу кеңістігін ашады. Жүргізілген зерттеу фольклор мәтіндерінің тілдік табиғатын жан-жақты сипаттап, қазақ фольклортану ғылымына әдіснамалық үлес қосады.
Қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолдану
Мақалада қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолданудың теориялық және әдістемелік негіздері қарастырылады. Құндылыққа бағдарланған білім беру тұлғаның рухани-адамгершілік, мәдени және әлеуметтік жауапкершілік қасиеттерін қалыптастыруға бағытталатыны көрсетіледі. Зерттеуде қазақ тілінің ұлттық корпусы, А. Байтұрсынұлының қазақша-орысша параллель корпусы және фольклорлық мәтіндер корпусының материалдары негізінде ұлттық құндылықтарды білдіретін тілдік бірліктердің жиілігі мен қолданыс ерекшеліктері талданды. «Ар», «намыс», «сабыр», «мейірім», «жомарттық» сияқты концептілердің мәнмәтіндік сипаты KWIC әдісі арқылы анықталды. Нәтижесінде корпус деректеріне сүйене отырып, құндылықтық мазмұнды іріктеудің және оны оқу үдерісіне енгізудің үш сатылы моделі ұсынылды. Зерттеу корпусқа негізделген оқытудың қазақ тілін меңгертумен қатар білім алушылардың мәдени-аксиологиялық дүниетанымын дамытуға мүмкіндік беретінін дәлелдейді // «Тіл мен әдебиетті құндылық бағдарлы оқыту: тәжірибе, мәселелер және перспективалары» атты ғалымдар мен мұғалімдердің халықаралық ғылыми- практикалық конференциясы материалдарының жинағы. 2 томдық., 2-том. – Астана: Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ, 2025..17-21 бб.
Жоба туралы мәлімет
Бұл корпус қазақтың фолклорлық мұрасын цифрлық ортада сақтау, зерттеу және оқыту мақсатында құрылды