Қара өлең үлгілері
Дауысың қоңыр қаздың дауысындай, Беліңнің нәзіктігі қауырсындай. Қиядан түлеп ұшқан қыран едім, Қонақ қыл мекеніңе ауырсынбай.
Іздеу интерфейсі
Фолклор мәтіндері корпусы
Аннотация үдерісі, дәйексөз беру және көптілді оқу үшін жасалған зерттеу интерфейсі
Корпус жазбалары
20 / 2898 жазба көрсетілуде
Қара өлең үлгілері
Ат міндім жалын түйіп кер аладан, Көрінер ауылың алыс жер даладан. Кеткенде ауылың шалғай, ей, қарағым, Жетер ме, айтсам сәлем бір баладан.
Қара өлең үлгілері
Мен шақырдым, келсең кел ауылыңа, Жіберейін бір сипап сауырыңа. Ақ білекті мойныңа арта салсам, Болып жүрме тигендей жауырыңа.
Қара өлең үлгілері
Ән салған екеу едік отардағы, Ет асып бер көжеңді қотар-дағы. Мойныңды боз жорға аттай бұрып салған, Қайтейін қылығыңды жатардағы.
Қара өлең үлгілері
Хат жаздым қалам алып, шырағым-ай, Лебізің таудың таза бұлағындай. Көзіме көрінесің жарқ-жұрқ етіп, Киіктің қырда ойнаған лағындай.
Қара өлең үлгілері
Досқа да тарынады жамандаса, Ашықты машық іздер хабарласа. Жасымнан жаным сүйген сәулем едің, Тұсыңнан тағы келдім амандаса.
Қара өлең үлгілері
Басынан құламаның құлай жаттым, Өзіңді көрінгеннен сұрай жаттым. Көз көрген құрбым еді бір келер деп, Төрт болып екі көзім сынай жаттым.
Қара өлең үлгілері
Алыста жүр ауылың, жуықта жүр, Жауайын деп ақша қар бұлттап жүр. Кішкентайдан бірге өскен, ей, қалқатай, Бір өзімнің көңілімді суытпай жүр.
Қара өлең үлгілері
Күміс—қасың болғанда, алтын—шашың, Қаламменен сызғандай қиғаш қасың. Мұндай сымбат тұрғанда бір өзіңде, Жабыттамай ауылыңды кім шыдасын.
Қара өлең үлгілері
Белің нәзік, қалқатай, шыбық талдай, Қырғи қабақ, жауһар көз, тілің балдай. Сені көріп, еш тағат қыла алмадым, Өлең қылдым түріңді шыдай алмай.
Қара өлең үлгілері
Ақ үйден шыға келдің айдай болып, Жылқыда қысыр емген тайдай болып. Кетесің, қолым тисе, былқ-сылқ етіп, Қарынға жаңа салған майдай болып.
Қара өлең үлгілері
Қосақтың басы болар жебей саулық, Жарасар келіншекке жібек жаулық. Кеткенде ауылың алыс, ей, қарағым, Жүреді күндіз-түні көңілім ауып.
Қара өлең үлгілері
Ер жігіт бақыт таппас, талап етпей, Жетпейді арманына бейнет шекпей. Талқандап тау болса да жол салармын, Шын ғашық тоқтала ма сертке жетпей.
Қара өлең үлгілері
Күн шығады жарқырап маңдайыңнан, Ән шығады тамылжып таңдайыңнан. Түлеп ұшқан ұядан ақ сұңқарым, Жаратылдың адамның қандайынан.
Қара өлең үлгілері
Ары өтейін аулыңнан, бері өтейін, Шалбарымның балағын зерлетейін. Өзің көңіл бергенде, ей, қарағым, Не көрсем де, жалғаннан бірге өтейін.
Қара өлең үлгілері
Сен дегенде, қалқатай, қандай болдым, Атып бөкен байлаған жандай болдым. Алыс ауылың кеткенде, әттең, қалқам, Үйірінен айырылған қаздай болдым.
Қара өлең үлгілері
Ақ торғындай кіршіксіз ақ тамағың, Дарияның ішінде ақ шабағым. Жазық маңдай, қолаң шаш, алма мойын, Адам қарап тұрғандай қас-қабағың.
Қара өлең үлгілері
Алдында есігіңнің тал бар, қалқам, Әркімнің көкірегінде жан бар, қалқам. Құрбыға құрбы лайық деп отырмын, Әйтпесе менің сенде нем бар, қалқам.
Қара өлең үлгілері
Болғанда ой бүлдірген, қыр бүлдірген, Ойпаңнан теріп жедім бір бүлдірген. Бергенде өзің көңіл, ей, әріптес, Кісіге сенен басқа сыр білдірмен.
Қара өлең үлгілері
Болғанда ой тошала, қыр тошала, Ойпаңнан алып келдім бір тошала. Көңілің шыныменен менде болса, Орнымды ерте бастан оңашала.
Анықтамалық
Корпус метадерегінде қолданылатын атаулар мен баламаларды шолыңыз.
Мақалалар
Мақалалар, зерттеу нәтижелері
Dede Qorqud Epic Culture (Sample)
Short article sample inspired by UNESCO Dede Qorqud/Korkyt Ata page.
Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусы: ғылыми талдау және зерттеу мүмкіндіктері
Гуманитарлық саланы цифрландыруды көздейтін мемлекетіміздің негізгі бағдарына сәйкес соңғы жылдары мәтіндік базалар құруға деген талпыныс артуда. Бұл шын мәнінде әлемдік маңызы бар қазіргі тенденциялар қатарында танылады. Корпустық ізденістердің, атап айтқанда, табиғи тілді модельдеу, тілдік алгоритмдер түзу, мәтін өңдеудің қазіргі лингвистиканың басым бағытына айналуы шынайы қажеттіліктерден туындап отыр. Бұл мақалада «Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусын әзірлеудің мәтінді ғылыми талдау және зерттеуге беретін мүмкіндіктері қарастырылады. Жұмыстың негізгі бағыттары мәтіндерді жинақтау, цифрлық ортаға енгізу, морфологиялық және семантикалық таңбалау, конкорданс құру және тілдік бірліктерді статистикалық талдау әдістерін қамтиды. Зерттеудің ғылыми маңызы – қазақ фольклорын жаңа деңгейде зерделеуге, оның мәтіндік құрылымын заманауи әдіснама арқылы талдауға жол ашатын лингвистикалық корпус базасын қалыптастырудың теориялық негіздемесін ұсынып, тілдің бай қабаттарын ғылыми айналымға енгізуді көздеуінде. Негізгі нәтижелер ретінде қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпустық моделі екшеліп, тілдік деректерді кешенді талдау мүмкіндіктері көрсетіледі. Бұл жұмыс корпус лингвистикасының теориясы мен практикасын ұлттық фольклорға бейімдеу арқылы қазақ тіл білімінде жаңа зерттеу кеңістігін ашады. Жүргізілген зерттеу фольклор мәтіндерінің тілдік табиғатын жан-жақты сипаттап, қазақ фольклортану ғылымына әдіснамалық үлес қосады.
Қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолдану
Мақалада қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолданудың теориялық және әдістемелік негіздері қарастырылады. Құндылыққа бағдарланған білім беру тұлғаның рухани-адамгершілік, мәдени және әлеуметтік жауапкершілік қасиеттерін қалыптастыруға бағытталатыны көрсетіледі. Зерттеуде қазақ тілінің ұлттық корпусы, А. Байтұрсынұлының қазақша-орысша параллель корпусы және фольклорлық мәтіндер корпусының материалдары негізінде ұлттық құндылықтарды білдіретін тілдік бірліктердің жиілігі мен қолданыс ерекшеліктері талданды. «Ар», «намыс», «сабыр», «мейірім», «жомарттық» сияқты концептілердің мәнмәтіндік сипаты KWIC әдісі арқылы анықталды. Нәтижесінде корпус деректеріне сүйене отырып, құндылықтық мазмұнды іріктеудің және оны оқу үдерісіне енгізудің үш сатылы моделі ұсынылды. Зерттеу корпусқа негізделген оқытудың қазақ тілін меңгертумен қатар білім алушылардың мәдени-аксиологиялық дүниетанымын дамытуға мүмкіндік беретінін дәлелдейді // «Тіл мен әдебиетті құндылық бағдарлы оқыту: тәжірибе, мәселелер және перспективалары» атты ғалымдар мен мұғалімдердің халықаралық ғылыми- практикалық конференциясы материалдарының жинағы. 2 томдық., 2-том. – Астана: Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ, 2025..17-21 бб.
Жоба туралы мәлімет
Бұл корпус қазақтың фолклорлық мұрасын цифрлық ортада сақтау, зерттеу және оқыту мақсатында құрылды