Қара өлең үлгілері
Қолыма ұстағаным қара сырнай, Басымнан өтіп жалған барасың ба-ай. Көзімнің ағы менен қарасындай, Артымда, жалғыз бауырым, қаласың ба-ай!
Іздеу интерфейсі
Фолклор мәтіндері корпусы
Аннотация үдерісі, дәйексөз беру және көптілді оқу үшін жасалған зерттеу интерфейсі
Корпус жазбалары
20 / 2898 жазба көрсетілуде
Қара өлең үлгілері
Келемін жоғарыдан төмендетіп, Киемін ақ көйлекті көлеңдетіп. Көпшілік құлағыңды бері салғын, Кетейін бес-алты ауыз өлеңдетіп.
Қара өлең үлгілері
Жаным-ау, көген толсын, көген толсын, Семірткені көкке байлап дөнен болсын. Советтің азаматы аман болып, Абырой мен атағы өлең болсын.
Қара өлең үлгілері
Жосылайық, тағы да жосылайық, Бозбалаға болмай ма осы лайық. Құры қарап отырып не шығады, Өлең айтып онан да отырайық.
Қара өлең үлгілері
Сыры әдемі келеді легеннің, Сөзі әдемі келеді білерменнің. Мен келгенде оң қарап күлімдеп тұр, Сен едің ғой Құдайдан тілегенім.
Қара өлең үлгілері
Той бастайық, ендеше, той бастайық, Жүйрік аттай алдыңда ойқастайық. Сәрсенбінің сәтіне той жасапсыз, Құтты болсын тойыңыз деп бастайық.
Қара өлең үлгілері
Мен қайтейін Алатау биігіңді, Мерген болып атпадым киігіңді. Ауылың алыс кеткенде, беу қалқатай, Жалғыз қайтіп тартамын күйігіңді!
Қара өлең үлгілері
Қыздарда да қыздар бар ту қояндай, Діңкемді қыздар құртты түнде оянбай. Оятсам суық қолмен, шоши ма деп, Ояттым орамалмен мен сормаңдай.
Қара өлең үлгілері
Белбеуім белімдегі он екі кез, Шетіне әсемдікпен салдырдым жез. Жолымды Құдай менің оңдайды екен, Жанына жақсылардың келіппіз кез.
Қара өлең үлгілері
Екі ауылдың ортасы мидай дала, Дүниеге келіпті бір жас бала. Мұнда айтпаған өлеңді қайда айтамыз, Туысқанның үйінде шілдехана.
Қара өлең үлгілері
Жан қалтама салғаным өрік болсын, Балаңыздың ғұмыры берік болсын. Ағалары алдыңғы аман болып, Едел-жедел артынан серік болсын.
Қара өлең үлгілері
Той бастаңдар, әлеумет, той бастаңдар, Той бастаған, әлеумет, көп жасаңдар. Сәтті күні сәрсенбі, той жасапсың, Құтты болсын тойыңыз деп бастаңдар.
Қара өлең үлгілері
Тағы да әуел ызғар, әуел ызғар, Жел тұрса терістіктен, бетің мұздар. Бас қосып осындайда кездескенде, Өлеңді бес-алты ауыз айтыңыздар.
Қара өлең үлгілері
Айт дегенде өлеңді үстеуші едім, Тоят алмай тұғырдан түспеуші едім. Теңбіл көктің баласы затым тұлпар, Тұнық судан басқаны ішпеуші едім.
Қара өлең үлгілері
Құбажайға салайын ырғатылып, Кескен қайың қалады қиратылып. Тіршілікте, жігіттер, күл де ойна, Өтіп дәурен барады шұбатылып.
Қара өлең үлгілері
Құбажайға салайын баяулатып, Мал табады ер жігіт жаяулатып. Алты қырдың астынан ән шырқасам, Дәтің қайтып шыдайды ояу жатып.
Қара өлең үлгілері
Айта берсе өлеңді зырлаушы едім, Жаман іске мойнымды бұрмаушы едім. Теңбіл көктің баласы қаз мойынмын, Айқай шықса, жер тарпып тұрмаушы едім.
Қара өлең үлгілері
Қызыл қашар дегенде, қызыл қашар, Қызыл қашар шөлдесе, суға қашар. Жақсы қыздың үйіне кіріп барсаң, Шашбауы сылдырап есік ашар.
Қара өлең үлгілері
Ала қашар дегенде, ала қашар, Ала қашар шөлдесе, кейін қашар. Жаман қыздың үйіне кіріп барсаң, Төбе шашы үрпиіп төрге қашар.
Қара өлең үлгілері
Алып келген базардан алтын балдақ, Алтын балдақ жарасар, алсаң қармап. Торы бестінің құйрығын талдап өріп, Жануарды жараттым саған арнап.
Анықтамалық
Корпус метадерегінде қолданылатын атаулар мен баламаларды шолыңыз.
Мақалалар
Мақалалар, зерттеу нәтижелері
Dede Qorqud Epic Culture (Sample)
Short article sample inspired by UNESCO Dede Qorqud/Korkyt Ata page.
Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусы: ғылыми талдау және зерттеу мүмкіндіктері
Гуманитарлық саланы цифрландыруды көздейтін мемлекетіміздің негізгі бағдарына сәйкес соңғы жылдары мәтіндік базалар құруға деген талпыныс артуда. Бұл шын мәнінде әлемдік маңызы бар қазіргі тенденциялар қатарында танылады. Корпустық ізденістердің, атап айтқанда, табиғи тілді модельдеу, тілдік алгоритмдер түзу, мәтін өңдеудің қазіргі лингвистиканың басым бағытына айналуы шынайы қажеттіліктерден туындап отыр. Бұл мақалада «Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусын әзірлеудің мәтінді ғылыми талдау және зерттеуге беретін мүмкіндіктері қарастырылады. Жұмыстың негізгі бағыттары мәтіндерді жинақтау, цифрлық ортаға енгізу, морфологиялық және семантикалық таңбалау, конкорданс құру және тілдік бірліктерді статистикалық талдау әдістерін қамтиды. Зерттеудің ғылыми маңызы – қазақ фольклорын жаңа деңгейде зерделеуге, оның мәтіндік құрылымын заманауи әдіснама арқылы талдауға жол ашатын лингвистикалық корпус базасын қалыптастырудың теориялық негіздемесін ұсынып, тілдің бай қабаттарын ғылыми айналымға енгізуді көздеуінде. Негізгі нәтижелер ретінде қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпустық моделі екшеліп, тілдік деректерді кешенді талдау мүмкіндіктері көрсетіледі. Бұл жұмыс корпус лингвистикасының теориясы мен практикасын ұлттық фольклорға бейімдеу арқылы қазақ тіл білімінде жаңа зерттеу кеңістігін ашады. Жүргізілген зерттеу фольклор мәтіндерінің тілдік табиғатын жан-жақты сипаттап, қазақ фольклортану ғылымына әдіснамалық үлес қосады.
Қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолдану
Мақалада қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолданудың теориялық және әдістемелік негіздері қарастырылады. Құндылыққа бағдарланған білім беру тұлғаның рухани-адамгершілік, мәдени және әлеуметтік жауапкершілік қасиеттерін қалыптастыруға бағытталатыны көрсетіледі. Зерттеуде қазақ тілінің ұлттық корпусы, А. Байтұрсынұлының қазақша-орысша параллель корпусы және фольклорлық мәтіндер корпусының материалдары негізінде ұлттық құндылықтарды білдіретін тілдік бірліктердің жиілігі мен қолданыс ерекшеліктері талданды. «Ар», «намыс», «сабыр», «мейірім», «жомарттық» сияқты концептілердің мәнмәтіндік сипаты KWIC әдісі арқылы анықталды. Нәтижесінде корпус деректеріне сүйене отырып, құндылықтық мазмұнды іріктеудің және оны оқу үдерісіне енгізудің үш сатылы моделі ұсынылды. Зерттеу корпусқа негізделген оқытудың қазақ тілін меңгертумен қатар білім алушылардың мәдени-аксиологиялық дүниетанымын дамытуға мүмкіндік беретінін дәлелдейді // «Тіл мен әдебиетті құндылық бағдарлы оқыту: тәжірибе, мәселелер және перспективалары» атты ғалымдар мен мұғалімдердің халықаралық ғылыми- практикалық конференциясы материалдарының жинағы. 2 томдық., 2-том. – Астана: Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ, 2025..17-21 бб.
Жоба туралы мәлімет
Бұл корпус қазақтың фолклорлық мұрасын цифрлық ортада сақтау, зерттеу және оқыту мақсатында құрылды