Қара өлең үлгілері
Тойыңыз құтты болсын деп айтайық, Той болса, қайта айналып кеп айтайық. Өлеңді осыменен бір тоқтатып, Құрдастар, бірге келген бір қайтайық.
Іздеу интерфейсі
Фолклор мәтіндері корпусы
Аннотация үдерісі, дәйексөз беру және көптілді оқу үшін жасалған зерттеу интерфейсі
Корпус жазбалары
20 / 2898 жазба көрсетілуде
Қара өлең үлгілері
Үстімде бір бешпентім қиылмаған, Білмеймін не болғанын биыл маған. Бар ма екен бұл жалғанда қыздан сорлы, Топырақ өз елінен бұйырмаған.
Қара өлең үлгілері
Мен үйрендім өлеңді он жасымнан, Денем ауыр тартады қорғасыннан. Жер-су баспас тайпалған жорға дағы, Қартайған соң танады жорғасынан.
Қара өлең үлгілері
Аттың бәрі тумайды бурылдай боп, Тату өсер жан бар ма құрбыдай боп. Мен қалқаны сағынып жүргенімде, Даусы қайдан шығады бұлбұлдай боп.
Қара өлең үлгілері
Құлахмет, ендеше, Құлахмет, Болады қойын сойса, бір асым ет. Сәрсенбі сәтті күні той жасапсыз, Тойыңыз құтты болсын, рахмет!
Қара өлең үлгілері
Жар жақсы баладан да, бауырдан да, Басыңды сол сүйейді ауырғанда. Бірге өсіп, бірге жүрген, беу, жолдасым, Кәтептеп жабу жаптым жауыр нарға.
Қара өлең үлгілері
Қида сіңер, ендеше, қида сіңер, Жебір тайлақ желіде бұйдасын жер. Сыбырласып кел дағы, сылқ ете қал, Көре алмаған көп дұшпан қимасы дер.
Қара өлең үлгілері
Дәм татайық бұйырса, шай қайнаса, Бойы қызар жүйріктің айқайласа. Тіршіліктің барында күл де ойна, Не болады ер жігіт қайғы ойласа.
Қара өлең үлгілері
Дүние-дүниеден дүниесің, Ойласам дүниені, шығады есім. Барында оралыңның ойна да күл, Өлімнің кім біледі ерте-кешін.
Қара өлең үлгілері
Келмейді ән форымға шырқап салмай, Келмейді жігіт сәні қаршыға алмай. Тойда өлең бұдан бұрын айтқаным жоқ, Отырмын бүгежектеп ән шығармай.
Қара өлең үлгілері
Дүние-дүниеден, дүние-жалған, Күлмеген, ойнамаған қапыл қалған. Күл де ойна, гүл-гүл жайна осындайда, Қызығы дүниенің әнге салған.
Қара өлең үлгілері
Адамның аңырғаны—жусағаны, Арпаның ас болмайды қу сабағы. Барында тіршіліктің ойна да күл, Жеткізбес мына жалған қуса дағы.
Қара өлең үлгілері
Ақ қоян құмдақ жерді шиырлаған, Оңбайды бұл жалғанда түйе ұрлаған. Бар ма екен бұл жалғанда қыздан сорлы, Жаназа өз елінен бұйырмаған.
Қара өлең үлгілері
Болғанда о Семейді, бұл Семейді, Күн туса қоренді ат не жемейді. Барында тіршіліктің түрлене бер, Дұшпаның көре алмайтын не демейді.
Қара өлең үлгілері
Шығарсың еріккенде серуенге, Киіпсің асыл бешпент еруіңе. Жолаушы алыс жолға шығар болсаң, Қалқатай, жараймыз ба серігіңе?
Қара өлең үлгілері
Боз аттың, бойдай тал-ай, жорғасындай, Балқисың, қолым тисе, қорғасындай. Барында тіршіліктің ойна да күл, Болмайды той-мереке күнде осындай.
Қара өлең үлгілері
Келеді айым туып оң жамбастан, Құдайым айырмасын тең құрдастан. Құдайым айырғанша тең құрдастан, Нетеді жаратпасаң әуел бастан.
Қара өлең үлгілері
Белгісі той қылғанның отау жабар, Қиқу сап жас балалар атқа шабар. Той қылған қыз әкесі мырза болса, Жігітке той бастаған шапан жабар.
Қара өлең үлгілері
Ат көркем көрінеді тұрманменен, Дүние жеткізбейді қуғанменен. Ақ көйлек—адал ниет кір шалған соң, Не пайда, тазармайды жуғанменен.
Қара өлең үлгілері
Айтқан қандай өлеңді, қойған қандай, Бір бешпентің үстінде жасыл таңдай. Оралыңның барында ойна да күл, Өтіп жастық барады атқан таңдай.
Анықтамалық
Корпус метадерегінде қолданылатын атаулар мен баламаларды шолыңыз.
Мақалалар
Мақалалар, зерттеу нәтижелері
Dede Qorqud Epic Culture (Sample)
Short article sample inspired by UNESCO Dede Qorqud/Korkyt Ata page.
Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусы: ғылыми талдау және зерттеу мүмкіндіктері
Гуманитарлық саланы цифрландыруды көздейтін мемлекетіміздің негізгі бағдарына сәйкес соңғы жылдары мәтіндік базалар құруға деген талпыныс артуда. Бұл шын мәнінде әлемдік маңызы бар қазіргі тенденциялар қатарында танылады. Корпустық ізденістердің, атап айтқанда, табиғи тілді модельдеу, тілдік алгоритмдер түзу, мәтін өңдеудің қазіргі лингвистиканың басым бағытына айналуы шынайы қажеттіліктерден туындап отыр. Бұл мақалада «Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусын әзірлеудің мәтінді ғылыми талдау және зерттеуге беретін мүмкіндіктері қарастырылады. Жұмыстың негізгі бағыттары мәтіндерді жинақтау, цифрлық ортаға енгізу, морфологиялық және семантикалық таңбалау, конкорданс құру және тілдік бірліктерді статистикалық талдау әдістерін қамтиды. Зерттеудің ғылыми маңызы – қазақ фольклорын жаңа деңгейде зерделеуге, оның мәтіндік құрылымын заманауи әдіснама арқылы талдауға жол ашатын лингвистикалық корпус базасын қалыптастырудың теориялық негіздемесін ұсынып, тілдің бай қабаттарын ғылыми айналымға енгізуді көздеуінде. Негізгі нәтижелер ретінде қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпустық моделі екшеліп, тілдік деректерді кешенді талдау мүмкіндіктері көрсетіледі. Бұл жұмыс корпус лингвистикасының теориясы мен практикасын ұлттық фольклорға бейімдеу арқылы қазақ тіл білімінде жаңа зерттеу кеңістігін ашады. Жүргізілген зерттеу фольклор мәтіндерінің тілдік табиғатын жан-жақты сипаттап, қазақ фольклортану ғылымына әдіснамалық үлес қосады.
Қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолдану
Мақалада қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолданудың теориялық және әдістемелік негіздері қарастырылады. Құндылыққа бағдарланған білім беру тұлғаның рухани-адамгершілік, мәдени және әлеуметтік жауапкершілік қасиеттерін қалыптастыруға бағытталатыны көрсетіледі. Зерттеуде қазақ тілінің ұлттық корпусы, А. Байтұрсынұлының қазақша-орысша параллель корпусы және фольклорлық мәтіндер корпусының материалдары негізінде ұлттық құндылықтарды білдіретін тілдік бірліктердің жиілігі мен қолданыс ерекшеліктері талданды. «Ар», «намыс», «сабыр», «мейірім», «жомарттық» сияқты концептілердің мәнмәтіндік сипаты KWIC әдісі арқылы анықталды. Нәтижесінде корпус деректеріне сүйене отырып, құндылықтық мазмұнды іріктеудің және оны оқу үдерісіне енгізудің үш сатылы моделі ұсынылды. Зерттеу корпусқа негізделген оқытудың қазақ тілін меңгертумен қатар білім алушылардың мәдени-аксиологиялық дүниетанымын дамытуға мүмкіндік беретінін дәлелдейді // «Тіл мен әдебиетті құндылық бағдарлы оқыту: тәжірибе, мәселелер және перспективалары» атты ғалымдар мен мұғалімдердің халықаралық ғылыми- практикалық конференциясы материалдарының жинағы. 2 томдық., 2-том. – Астана: Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ, 2025..17-21 бб.
Жоба туралы мәлімет
Бұл корпус қазақтың фолклорлық мұрасын цифрлық ортада сақтау, зерттеу және оқыту мақсатында құрылды