Қара өлең үлгілері
Дегенге ақпан-сақпан, ақпан-сақпан, Сақпанды зымыратар ебін тапқан. Болсаң да қара өлеңнің қара тілі, Аптықпа, түсірермін құрып қақпан.
Іздеу интерфейсі
Фолклор мәтіндері корпусы
Аннотация үдерісі, дәйексөз беру және көптілді оқу үшін жасалған зерттеу интерфейсі
Корпус жазбалары
20 / 2898 жазба көрсетілуде
Қара өлең үлгілері
Қаңқылдап ұштың қайда, қоңыр қазым, Өмірдің кім біледі көбін-азын. Үлкендер өлең айт деп бұйырғанда, Азырақ майпаңдасын өнерпазың.
Қара өлең үлгілері
Ашылар өлең десе көңіл кілті, Жеткізбес күдір жерде қашқан түлкі. Отырмай бекер қарап ән салайық, Тамаша болсын қызық ойын-күлкі.
Қара өлең үлгілері
Алтайдың суы тұнық, тауы биік, Ойнаған бауырында марал-киік. Өлеңді айт дегенде айтпай қалай, Үлкеннің отырамыз көңілін қиып.
Қара өлең үлгілері
Алтайдың аулым қонған адырына, Жылқымды айдап салдым балдырына. Өлеңді ақындықпен біз айтпаймыз, Айтамыз үлкендердің қадырына.
Қара өлең үлгілері
Өлеңді айтқан жақсы ән келгенде, Шақырар тауық-қораз таң келгенде. Жел сөзді Құдай берген неге аяйын, Алдыма айтар кісі дәл келгенде.
Қара өлең үлгілері
Өлеңді кім айтпайды, әнші болса, Сұлуды кім алмайды, мал шығарса. Армансыз бұл жалғаннан өтер едім, Ал деген сүйгеніңді заң шығарса.
Қара өлең үлгілері
Ұстағаным қолыма алтын құрық, Ақ сұңқарды ұшырдым талпындырып. Бас қосқанда өлеңді біз айтайық, Бұрынғы ата-бабаның салтын құрып.
Қара өлең үлгілері
Үсті-үстіне өлеңді үстеуші едім, Тоят алмай тұғырдан түспеуші едім. Теңбіл көктің баласы затым тұлпар, Су тұнығын таңдамай ішпеуші едім.
Қара өлең үлгілері
Тігеді шебер көйлек бойға салмай, Айтады ақын өлең ойға салмай. Өлеңді бұнда айтпаған қайда айтамын, Ат озар ма бәйгеге тойда салмай.
Қара өлең үлгілері
Келгенде қара өлеңге тарынбаймын, Көсіліп айтқан сайын арындаймын. Қайыру бермей сенің есіңді алар, Малындай қара өлеңім Қарынбайдың.
Қара өлең үлгілері
Кигенім аяғыма қос табан-ды, Ұнатам өлеңімді қостағанды. Әріптес тіл табысып айтысайық, Тыңдаған риза етіп дос-жаранды.
Қара өлең үлгілері
Келемін жоғары жақтан жолмен зулап, Астымда асау торы ат омыраулап. Тұсына жақсы әріптес тап болғанда, Кетеді, аузымды ашсам, өлең қаулап.
Қара өлең үлгілері
Кигенім кебіс-мәсі жүріп дайым, Өзіңе қойды-ау Құдай қырындатып. Сәтімен осы тойда кездескен соң, Айтайық біраз өлең туындатып.
Қара өлең үлгілері
Арқаға қос бұрымды арта салып, Келіпсіз мойынға алтын алқа салып. Көпшілік отыр бізге қолқа салып, Айтысып құмарын бір тарқаталық.
Қара өлең үлгілері
Келеді ердің ері екі елуге, Қонады қайтқан құмай мекеніне. Армандап айтысуды жүруші едім, Кез болдым осы тойда екеуіңе.
Қара өлең үлгілері
Пимам бар аяғымда жайпақ табан, Баспайды сазды киіз байпақты адам. Көпшілік өлең айт деп қолқаласа, Жарамас сылтау айтып тайсақтаған.
Қара өлең үлгілері
Астыма мінген атым қара ала аяқ, Тұсыңа таңдап қалап келдім таяп. Әріптес өздеріңдей кез келгенде, Неге айтпай қара өлеңді қалам аяп.
Қара өлең үлгілері
Қайтады мал өрістен шаңырқаған, Әнімді естіген жан таңырқаған. Қыздырып айтыспенен ойын-тойды, Көңілді көтерейік жабырқаған.
Қара өлең үлгілері
Семіз шық, әрқашанда арық ойлап, Түйіссін таудай талап, тарыдай бақ. Екі топ екі жақтан тілектес боп, Айта түс, қолдап отыр, а Құдайлап!
Анықтамалық
Корпус метадерегінде қолданылатын атаулар мен баламаларды шолыңыз.
Мақалалар
Мақалалар, зерттеу нәтижелері
Dede Qorqud Epic Culture (Sample)
Short article sample inspired by UNESCO Dede Qorqud/Korkyt Ata page.
Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусы: ғылыми талдау және зерттеу мүмкіндіктері
Гуманитарлық саланы цифрландыруды көздейтін мемлекетіміздің негізгі бағдарына сәйкес соңғы жылдары мәтіндік базалар құруға деген талпыныс артуда. Бұл шын мәнінде әлемдік маңызы бар қазіргі тенденциялар қатарында танылады. Корпустық ізденістердің, атап айтқанда, табиғи тілді модельдеу, тілдік алгоритмдер түзу, мәтін өңдеудің қазіргі лингвистиканың басым бағытына айналуы шынайы қажеттіліктерден туындап отыр. Бұл мақалада «Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусын әзірлеудің мәтінді ғылыми талдау және зерттеуге беретін мүмкіндіктері қарастырылады. Жұмыстың негізгі бағыттары мәтіндерді жинақтау, цифрлық ортаға енгізу, морфологиялық және семантикалық таңбалау, конкорданс құру және тілдік бірліктерді статистикалық талдау әдістерін қамтиды. Зерттеудің ғылыми маңызы – қазақ фольклорын жаңа деңгейде зерделеуге, оның мәтіндік құрылымын заманауи әдіснама арқылы талдауға жол ашатын лингвистикалық корпус базасын қалыптастырудың теориялық негіздемесін ұсынып, тілдің бай қабаттарын ғылыми айналымға енгізуді көздеуінде. Негізгі нәтижелер ретінде қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпустық моделі екшеліп, тілдік деректерді кешенді талдау мүмкіндіктері көрсетіледі. Бұл жұмыс корпус лингвистикасының теориясы мен практикасын ұлттық фольклорға бейімдеу арқылы қазақ тіл білімінде жаңа зерттеу кеңістігін ашады. Жүргізілген зерттеу фольклор мәтіндерінің тілдік табиғатын жан-жақты сипаттап, қазақ фольклортану ғылымына әдіснамалық үлес қосады.
Қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолдану
Мақалада қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолданудың теориялық және әдістемелік негіздері қарастырылады. Құндылыққа бағдарланған білім беру тұлғаның рухани-адамгершілік, мәдени және әлеуметтік жауапкершілік қасиеттерін қалыптастыруға бағытталатыны көрсетіледі. Зерттеуде қазақ тілінің ұлттық корпусы, А. Байтұрсынұлының қазақша-орысша параллель корпусы және фольклорлық мәтіндер корпусының материалдары негізінде ұлттық құндылықтарды білдіретін тілдік бірліктердің жиілігі мен қолданыс ерекшеліктері талданды. «Ар», «намыс», «сабыр», «мейірім», «жомарттық» сияқты концептілердің мәнмәтіндік сипаты KWIC әдісі арқылы анықталды. Нәтижесінде корпус деректеріне сүйене отырып, құндылықтық мазмұнды іріктеудің және оны оқу үдерісіне енгізудің үш сатылы моделі ұсынылды. Зерттеу корпусқа негізделген оқытудың қазақ тілін меңгертумен қатар білім алушылардың мәдени-аксиологиялық дүниетанымын дамытуға мүмкіндік беретінін дәлелдейді // «Тіл мен әдебиетті құндылық бағдарлы оқыту: тәжірибе, мәселелер және перспективалары» атты ғалымдар мен мұғалімдердің халықаралық ғылыми- практикалық конференциясы материалдарының жинағы. 2 томдық., 2-том. – Астана: Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ, 2025..17-21 бб.
Жоба туралы мәлімет
Бұл корпус қазақтың фолклорлық мұрасын цифрлық ортада сақтау, зерттеу және оқыту мақсатында құрылды