Қара өлең үлгілері
Астыма мінген атым құла қасқа, Құдыққа шеген салдым құламасқа. Ауылың бірге отырған кетсе алысқа, Беріп кет сақинаңды сағынбасқа.
Іздеу интерфейсі
Фолклор мәтіндері корпусы
Аннотация үдерісі, дәйексөз беру және көптілді оқу үшін жасалған зерттеу интерфейсі
Корпус жазбалары
20 / 2898 жазба көрсетілуде
Қара өлең үлгілері
Бедерің бесте туған ай секілді, Қылығың қысыр емген тай секілді. Көзіңнен айналайын жәудіреген, Бір құйған шыны аяққа шай секілді.
Қара өлең үлгілері
Жер тарпиды сал торы жем сағынған, Құлазиды ер көңіл ел сағынған. Жатыр ма екен жан сәулем, отыр ма екен, Көк ала үйрек секілді көл сағынған.
Қара өлең үлгілері
Ай салық, мына салық—сары салық, Сарт киер сауыр етігін қылмен шалып. Салдары ғашықтықтың осылай деп, Келемін жан ғашықтың әнін салып.
Қара өлең үлгілері
Есік алды қара су ылай ма екен, Мені ойлап сол сәулем жылай ма екен. Жылап жүрсе мені ойлап сүйген сәулем, Екеумізді айырған Құдай ма екен.
Қара өлең үлгілері
Есік алды қара су ылай-ау деп, Сермей салдым қолымды былай-ау деп. Ауылың алыс кеткенде, қимас қалқам, Жер таянып жыладым «Құдай-ау» деп.
Қара өлең үлгілері
Салғаным көкбестіге өмілдірік, Көшкенде жылқы айдадым, желіп жүріп. Болғанда жақсы таныс, кеттің алыс, Бір жағын қабырғамның сөгілдіріп.
Қара өлең үлгілері
Бұраң бел, қоян жонды, бөкен санды, Ақ тамақ, сүйір иек, беті қанды. Қара қас, бадам қабақ, жазық маңдай, Таба алмай іздеп жүрмін сондай жанды.
Қара өлең үлгілері
Зергер бұйым соғады қалайыдан, Аққан тері сорғалап самайынан. Сәулешімнің көңіліне қараймын деп, Сұлулардың айырылдым талайынан.
Қара өлең үлгілері
Ық жағында ауылыңның қызыл шілік, Келіп кетші шілікке ептеп жүріп. Құрбылықпен ұнаса салған қолқам, Бір аз ғана жүремін ойнап-күліп.
Қара өлең үлгілері
Екі бөртек беліңе жіп жетеді, Нұр жүзіңді көргенде ес кетеді. Құрбылықпен бір сөзді айтып едім, Бір тілекті құп алсаң, нең кетеді.
Қара өлең үлгілері
Асты тақтай ағаш үй, үсті тақтай, Мен қалқаны шақырдым дамыл таппай. Шақырғанның белгісі сол емес пе, Ұзақ таңға отырдым кірпік қақпай.
Қара өлең үлгілері
Торы айғыр тоқпақ жалды далада тұр, Пәт құндыз, дүрия шағи қалада тұр. Тұсынан ауылыңның ән шырқасам, Сүйеніп ақ боз үйге қара да тұр.
Қара өлең үлгілері
Жимаймын салдықпенен балағымды, Ораймын ақ торғынмен тамағымды. Кетпейді көз алдымнан жымиғаны, Жүр екен кім күлдіріп қарағымды.
Қара өлең үлгілері
Тау құлаған дегенде тау құлаған, Таудың тасы етекке саудыраған. Мойныңды бұра тастап қарағанда, Көзіңнен айналайын жаудыраған.
Қара өлең үлгілері
Қызыл жібек, ақ жібек иірейін, Алтын тақтың үстінен жүгірейін. Ауылың алыс кеткенде қимас қалқам, Хат жазып қарлығаштан жіберейін.
Қара өлең үлгілері
Қызыл жібек, ақ жібек білегіме, Құдай-ау, жеткізе гөр тілегіме. Қай бұрышында дүниенің жүрсем дағы, Атыңды сақтап жүрем жүрегімде.
Қара өлең үлгілері
Ұшады көк ала үйрек көл дегенде, Құриды ынтызарым сен дегенде. Кеткенде ауылың алыс, ей, қарағым, Бал татыр сілекейің шөлдегенде.
Қара өлең үлгілері
Жүгірер қойдан қойға шұбар туса, Көрінер қыздар сұлу, белін буса. Алдына есігіңнің су төгіп қой, Жығылсын әкең тайып, мені қуса.
Қара өлең үлгілері
Қар жауар қарашада қатқақ болып, Қалады, жаңбыр жауса, батпақ болып. Қалқатай отыр ма екен, жатыр ма екен, Сұңқардай үш түлеген аппақ болып.
Анықтамалық
Корпус метадерегінде қолданылатын атаулар мен баламаларды шолыңыз.
Мақалалар
Мақалалар, зерттеу нәтижелері
Dede Qorqud Epic Culture (Sample)
Short article sample inspired by UNESCO Dede Qorqud/Korkyt Ata page.
Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусы: ғылыми талдау және зерттеу мүмкіндіктері
Гуманитарлық саланы цифрландыруды көздейтін мемлекетіміздің негізгі бағдарына сәйкес соңғы жылдары мәтіндік базалар құруға деген талпыныс артуда. Бұл шын мәнінде әлемдік маңызы бар қазіргі тенденциялар қатарында танылады. Корпустық ізденістердің, атап айтқанда, табиғи тілді модельдеу, тілдік алгоритмдер түзу, мәтін өңдеудің қазіргі лингвистиканың басым бағытына айналуы шынайы қажеттіліктерден туындап отыр. Бұл мақалада «Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусын әзірлеудің мәтінді ғылыми талдау және зерттеуге беретін мүмкіндіктері қарастырылады. Жұмыстың негізгі бағыттары мәтіндерді жинақтау, цифрлық ортаға енгізу, морфологиялық және семантикалық таңбалау, конкорданс құру және тілдік бірліктерді статистикалық талдау әдістерін қамтиды. Зерттеудің ғылыми маңызы – қазақ фольклорын жаңа деңгейде зерделеуге, оның мәтіндік құрылымын заманауи әдіснама арқылы талдауға жол ашатын лингвистикалық корпус базасын қалыптастырудың теориялық негіздемесін ұсынып, тілдің бай қабаттарын ғылыми айналымға енгізуді көздеуінде. Негізгі нәтижелер ретінде қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпустық моделі екшеліп, тілдік деректерді кешенді талдау мүмкіндіктері көрсетіледі. Бұл жұмыс корпус лингвистикасының теориясы мен практикасын ұлттық фольклорға бейімдеу арқылы қазақ тіл білімінде жаңа зерттеу кеңістігін ашады. Жүргізілген зерттеу фольклор мәтіндерінің тілдік табиғатын жан-жақты сипаттап, қазақ фольклортану ғылымына әдіснамалық үлес қосады.
Қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолдану
Мақалада қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолданудың теориялық және әдістемелік негіздері қарастырылады. Құндылыққа бағдарланған білім беру тұлғаның рухани-адамгершілік, мәдени және әлеуметтік жауапкершілік қасиеттерін қалыптастыруға бағытталатыны көрсетіледі. Зерттеуде қазақ тілінің ұлттық корпусы, А. Байтұрсынұлының қазақша-орысша параллель корпусы және фольклорлық мәтіндер корпусының материалдары негізінде ұлттық құндылықтарды білдіретін тілдік бірліктердің жиілігі мен қолданыс ерекшеліктері талданды. «Ар», «намыс», «сабыр», «мейірім», «жомарттық» сияқты концептілердің мәнмәтіндік сипаты KWIC әдісі арқылы анықталды. Нәтижесінде корпус деректеріне сүйене отырып, құндылықтық мазмұнды іріктеудің және оны оқу үдерісіне енгізудің үш сатылы моделі ұсынылды. Зерттеу корпусқа негізделген оқытудың қазақ тілін меңгертумен қатар білім алушылардың мәдени-аксиологиялық дүниетанымын дамытуға мүмкіндік беретінін дәлелдейді // «Тіл мен әдебиетті құндылық бағдарлы оқыту: тәжірибе, мәселелер және перспективалары» атты ғалымдар мен мұғалімдердің халықаралық ғылыми- практикалық конференциясы материалдарының жинағы. 2 томдық., 2-том. – Астана: Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ, 2025..17-21 бб.
Жоба туралы мәлімет
Бұл корпус қазақтың фолклорлық мұрасын цифрлық ортада сақтау, зерттеу және оқыту мақсатында құрылды