Қара өлең
Ақ серке ай мүйізді қой бастайды, Алшаңдап қой ішінде ойқастайды. Мал бағып кешке таман оралғанда, Алыстан сәулетайым көз тастайды.
Іздеу интерфейсі
Фолклор мәтіндері корпусы
Аннотация үдерісі, дәйексөз беру және көптілді оқу үшін жасалған зерттеу интерфейсі
Корпус жазбалары
20 / 732 жазба көрсетілуде
Қара өлең
Аласаны тағы да аласаны, Аласаны жайылып мал асады. Қыратынан қиқулап салсам әнге, Малға толы жайлауға жарасады.
Қара өлең
Айдап салдым жылқымды ошағанға, Салсам құрық жетпейді қашағанға. Қалқам-ау, жылқышыны еске аларсың, Жаудырап екі көзің қой сауғанда.
Қара өлең
Айтамын бірден санап көп атымды, Басқа емес мініп жүрген өз атымды. Жасынан жүлде бермес жүйрік еді, Айтамын өлең қылып боз атымды.
Қара өлең
Айтайын, айт дегенде теріскейді, Қойларым теріскейді өрістейді. Қой келді, малыңды сау, қалқатайым, Отыру бекер қарап келіспейді.
Қара өлең
Айтайын, айт дегенде төрт түлікті, Айыр өркеш түйеден жылқы мықты. Жылқының күштілігі сол емес пе, Адамды алпамсадай алып ұшты.
Қара өлең
Адырдан «айт-айт» десе, қашар түлкі, Қолындағы қулық бие өсер жылқы. Үйірі қысырақтың көбейсе екен, Қаракөл, күміс құйрық малдың көркі.
Жапал батыр мен Таңшебер қыз (Әбділла Тұтқышұлы нұсқасы)
Бастайын бисмилла деп дастанды бұл, Сауыңда қаусырма жақ, сайрашы тіл. Баласы мұсылманның кәлимагөй – Үмбеті Мұхаммедтің Құдайға құл. Пайда боп жаралғаннан бұл дүниеге Адамзат келіп-кеткен бірнеше қыл. Балуан, сайыпқыран не батырлар Керік пен ат орнына мінген дүр піл. Жақсылар, жатар жерің болар жалғыз, Тусаң да қанша...
Асылбек пен Гүлжиһанның қиссасы
Бағдатта патша болған Ғабдумәлік, Кеңейген кезегіне халифалық. Бағынған батыс, шығыс мемлекеті, Исламдық ту көтерген жұмлә халық. Мекендеп Бағдат жерін араб, түрік, Қалмайтын ежелгіден ғадат-ғұрып. Түрліше шаруа жиған адамдар көп Базарда сауда етіп, мал өсіріп. Кәрімбай, Сәлімбайлар бай болыпты, Мал-мүлкі, салтанаты са...
Қисса Шаһизада
– Не болды мұнша, – дейді, – сізге, ханым, Құрбандық жолыңа жиған малым. Басымды өзім кесіп берер едім, Әгарда болса керек шыбын жаным. Падыша көп жылады жасын тыймай, Кеткен соң қайғы кіріп ішке сыймай. Атынан ұшып кетіп, жерге түсіп, Жатып[ты] біраз уақыт есін жимай. – Кеткен соң сізден басқа түсті көрдім, Көп ғажап...
Әмірзада
Бисмилла, сиынайын Құдіретке, Жете алмас сансыз пенде анау бетке. Пенде[лер] осы жүрген қатасы көп, Әгарда қата шықса, айып етпе. Мұхаммед бір Құданың сүйер досты, Дүниеде мынау пәни о да күшті. Хазірет Әбубәкір, Омар, Оспан, Әли Арыслан, Сүйікті сол төртеуін кәміл қосты. Хабибім – ақырзаман пайғамбары, Сүйікті сол төр...
Мәлікриан, Рабиғұлмүлік, қыз Жәмила
Тыңласаңыз сөйлейін халайыққа, Халайық, айтқан сөзім ылайық па. Дейтұғын Мәлікриан әңгімесін, Жамағат, құлақ салып тыңлайық та. Айтайын бір қиссаны ауызға алып, Әйласын жәрдем, медет Жаппар Халиқ. Жел сөзді бір-екі ауыз неге аяйын, Жүруге кейінгіге мирас қалып. Бұрынғы патшалар пәрмен еткен, Дүниенің тарапына қолы жетк...
Гүлнәр қыз
Бисмилла сөздің патшасы, Әдеп емес әр істі Бейбисмилла бастаса. Бисмилламен басталар Әр жұмыстың нақ басы. Құранның сөзі қатасыз, Кітаптың бар-дүр қосары. Бұл дүниеден көшеді Бір Құдайдан басқасы. Көрінген көзге жаладан Адамның бар ма қашпасы. Аз ғана ермек етейін, Болсын сөздің бастасы. Жігіттің көңілі қамығар, Жаман...
Жаскелең
Жаскелеңнің түсінде қалмақтың қаны Найман деген, соның Қоңырша деген қызына ғашық болып, екеуі түсінде сол ретпен сөйлесіп, ғашық болған соң Жаскелеңнің іздей шығуы. – Саламат, қош-аман бол, қарағым-ай, Келтірген Құдай оңдап талабың-ай. Өлмесем, айнам, сені алмай қойман, Осындай болып тұрса заманым-ай. Болмайды асыққан...
Қисса Мансұр әл-Халаж
Бисмиллаһир рахманир рахим Бастайын бір Алланың атыменен, Түзеткей өз құдірет затыменен. Бихамдулла, біздерді қылды инсан, Жайылар біздей құлдар хатыменен. Алланың заты – пәк, әуелі жоқ, Интаһа-ахирының өлшеуі жоқ. Біздерді адам қылып иман берді, Шүкір Алла, бұл жері көңілге тоқ. Бір қатра нұр жаратты Тәңірім бұрын, Со...
Қисса Хазіреті Айшаның тұһматы
һәр түрлі халық жаратқан Хақ Тағала, Бірі бүтін болғанда, бірі – жара. Бірі – бай, бірі – пақыр адамзаттың, Біреудің сырты – жарық, іші – қара. Біреудің мәжнүндердей ақылы зағип, Кей пенде зейіні көп, болар дана. Пендені алаламай құрметтейді, Пұлына кей пенденің жетпес баға. Ақылын кей пенденің адам білмес, Сөзі бірге...
Қисса уақиға Кербала үшбу-дүр
Әлхамду ли-Ллаhи саған, Шаhжиhан, Бәрі әшкере өзіңе қанша пінhан. Бір өзіңе лайық-дүр әли затың, Жылаймын зарлықпенен күнде саған. Жоқ еді, бар қылдың бұл әлемді, Асырадың ризық беріп барша жанды. Ерте-кеш һәрне қажет көңілге алсам, Медет қыл, Рахман Егем, Жаппар Ғани. Заhир, Батин, Ақыр сен уа hәм Әзел, Хаиу, Қадір, Қ...
Қисса Қаһарман
Жаратқан барша жанды Алла Тағалам, Жаралған Ғаршы Күрсі, Лаух Қалам. Жарандар, сал құлақты үшбу сөзге, Бастаймын бір азырақ Қаһарманнан. Естісең, көз жетпейді амалына, Салдылар тамам диюды табанына. Қаһарман, Қатыран деген ер өтіпті Бұрынғы Ұшан патша заманында. Жөн болар не қылса да Құдай ісі, Құдіреті, әмірі көп, кел...
Бозторғай
Қиын жол қияметтің тар-ды дейді, Бір жағы су, бір жағы жар-ды дейді. Әзірет Әли Пайғамбар заманында Маңайында бір мүсәпір бар-ды дейді. Көңілінде ол мүсәпір аласы жоқ, Ерді-қатын екеуі, баласы жоқ. Жарлығы Жаратқанның сондай қатты, Бір жалғыз тым болмаса қарасы жоқ. Құдай береді екен есіне алып, Асы жоқ ішеріне жазған...
Қисса Мұхаммед Расул Алланың дәрул пәниден дәрул бақиға рихлат еткен мәселесі
Хамду бейхадди, биадад айттым сәна, Лил халиқ арду, самаһ қадым дана. Өзіңе жалбарынып сөз сөйлейін, Мендей ғаріп құлыңа болғыл пана. Иә, Алла, жәрдем бергіл, қағаз жазсам, Түзу жолға бастағыл, жолдан азсам. Сен бермесең hидаят, тауфиқ, илhам, Шығар ма йаза бүйе жерден қазсам. Иә, Алла, тауфиқ бер дінімізге, Рахмат қыл...
Анықтамалық
Корпус метадерегінде қолданылатын атаулар мен баламаларды шолыңыз.
Мақалалар
Мақалалар, зерттеу нәтижелері
Dede Qorqud Epic Culture (Sample)
Short article sample inspired by UNESCO Dede Qorqud/Korkyt Ata page.
Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусы: ғылыми талдау және зерттеу мүмкіндіктері
Гуманитарлық саланы цифрландыруды көздейтін мемлекетіміздің негізгі бағдарына сәйкес соңғы жылдары мәтіндік базалар құруға деген талпыныс артуда. Бұл шын мәнінде әлемдік маңызы бар қазіргі тенденциялар қатарында танылады. Корпустық ізденістердің, атап айтқанда, табиғи тілді модельдеу, тілдік алгоритмдер түзу, мәтін өңдеудің қазіргі лингвистиканың басым бағытына айналуы шынайы қажеттіліктерден туындап отыр. Бұл мақалада «Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусын әзірлеудің мәтінді ғылыми талдау және зерттеуге беретін мүмкіндіктері қарастырылады. Жұмыстың негізгі бағыттары мәтіндерді жинақтау, цифрлық ортаға енгізу, морфологиялық және семантикалық таңбалау, конкорданс құру және тілдік бірліктерді статистикалық талдау әдістерін қамтиды. Зерттеудің ғылыми маңызы – қазақ фольклорын жаңа деңгейде зерделеуге, оның мәтіндік құрылымын заманауи әдіснама арқылы талдауға жол ашатын лингвистикалық корпус базасын қалыптастырудың теориялық негіздемесін ұсынып, тілдің бай қабаттарын ғылыми айналымға енгізуді көздеуінде. Негізгі нәтижелер ретінде қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпустық моделі екшеліп, тілдік деректерді кешенді талдау мүмкіндіктері көрсетіледі. Бұл жұмыс корпус лингвистикасының теориясы мен практикасын ұлттық фольклорға бейімдеу арқылы қазақ тіл білімінде жаңа зерттеу кеңістігін ашады. Жүргізілген зерттеу фольклор мәтіндерінің тілдік табиғатын жан-жақты сипаттап, қазақ фольклортану ғылымына әдіснамалық үлес қосады.
Қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолдану
Мақалада қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолданудың теориялық және әдістемелік негіздері қарастырылады. Құндылыққа бағдарланған білім беру тұлғаның рухани-адамгершілік, мәдени және әлеуметтік жауапкершілік қасиеттерін қалыптастыруға бағытталатыны көрсетіледі. Зерттеуде қазақ тілінің ұлттық корпусы, А. Байтұрсынұлының қазақша-орысша параллель корпусы және фольклорлық мәтіндер корпусының материалдары негізінде ұлттық құндылықтарды білдіретін тілдік бірліктердің жиілігі мен қолданыс ерекшеліктері талданды. «Ар», «намыс», «сабыр», «мейірім», «жомарттық» сияқты концептілердің мәнмәтіндік сипаты KWIC әдісі арқылы анықталды. Нәтижесінде корпус деректеріне сүйене отырып, құндылықтық мазмұнды іріктеудің және оны оқу үдерісіне енгізудің үш сатылы моделі ұсынылды. Зерттеу корпусқа негізделген оқытудың қазақ тілін меңгертумен қатар білім алушылардың мәдени-аксиологиялық дүниетанымын дамытуға мүмкіндік беретінін дәлелдейді // «Тіл мен әдебиетті құндылық бағдарлы оқыту: тәжірибе, мәселелер және перспективалары» атты ғалымдар мен мұғалімдердің халықаралық ғылыми- практикалық конференциясы материалдарының жинағы. 2 томдық., 2-том. – Астана: Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ, 2025..17-21 бб.
Жоба туралы мәлімет
Бұл корпус қазақтың фолклорлық мұрасын цифрлық ортада сақтау, зерттеу және оқыту мақсатында құрылды